28 september, 12 oktober, 26 oktober, 9 november en 23 november
Inleiding
In het najaar van 2024 organiseerden Bioboerderij ’t Schop en Nikki Daniëls (De Compostkeuken) een vijfdaagse cursus Bodemleven. De cursus bood deelnemers een kennismaking met de belangrijkste groepen micro-organismen in de bodem en hun rol in een vitaal bodemvoedselweb. De afwisseling tussen theorie, workshops en demonstraties zorgde voor een praktijkgerichte en inzichtelijke leerervaring.
Programma
De opbouw van de cursus bestond uit een introductiedag gevolgd door vier themadagen. Elke bijeenkomst zoomde in op een essentiële functie van bodemleven:
- Dag 1 – Introductie bodemvoedselweb
Overzicht van bacteriën, schimmels, eencelligen en nematoden en hun onderlinge samenwerking. - Dag 2 – Nutriëntencyclus
Hoe micro-organismen voedingsstoffen vrijmaken en beschikbaar houden voor planten. - Dag 3 – Bodemstructuur & waterhuishouding
Rol van organismen bij aggregaatvorming, beluchting en wateropslag. - Dag 4 – Onkruid & natuurlijke successie
Relatie tussen schimmels, bodemstadia en het terugdringen van ongewenste vegetatie. - Dag 5 – Weerbaarheid tegen ziekten en plagen
Hoe een actief bodemleven planten helpt bij natuurlijke afweer.
Daarnaast kwamen praktische toepassingen uitgebreid aan bod: mulchgebruik, groenbemesters, begrazing, eenvoudig bodemonderzoek, compost en compostthee.
Excursies
De cursus bevatte drie praktijkbezoeken:
- Natuurlijk Klein-Dongen
- Syntropisch voedselbos Den Food Bosch
- CSA-tuinderij Groentegeweld
Hier zagen deelnemers diverse vormen van regeneratieve landbouw in de praktijk.
Deelnemers
Aan de cursus namen 11 deelnemers deel.

Communicatie
Voor de werving zijn de volgende kanalen ingezet:
- Posters en flyers
- Social media van ’t Schop en De Compostkeuken
- Websites van beide organisaties
- Nieuwsbrief Bioboerderij ’t Schop
Evaluatie
De cursus werd zeer positief beoordeeld. De combinatie van heldere uitleg, praktijkvoorbeelden en excursies gaf deelnemers veel inzicht en concrete handvatten. Uit de feedback bleek dat er sterke behoefte is aan een vervolgcursus – een teken dat de inhoud aansloot bij de leerwensen en inspiratie bood voor verdere verdieping.